خداوند متعال تضمین کرده که هر کس به بندگان نیازمند و محتاج او کمک کند, خداوند متعال نیز از خزانه خود پیوسته به او عنایت خواهد کرد. از اسماء دختر حضرت ابوبکر رضی الله عنهما روایت است که رسول اکرم صلی الله علیه و سلم به او فرموده اند: در راه الله با اعتماد به او تعالی و با گشاده دستی خرج کن. اگر با شمارش و حساب در راه الله خرج کنی, او نیز با تو چنین خواهد کرد, و اگر بدون حساب صدقه و بخشش کنی او نیز نعمت هایش را بی حساب به تو خواهد داد. مال و ثروت را جمع و حبس نکن وگرنه او نیز با تو چنین خواهد کرد. کم داری یا زیاد, هرگاه توفیق حاصل شد با گشاده دستی در راه الله خرج کن.

لزوم صدقه کردن بر هر مسلمان ثروتمند و مستمند
از ابوموسی اشعری روایت است که رسول اکرم صلی الله علیه و سلم فرمودند: صدقه کردن بر هر مسلمان لازم است. اصحاب گفتند: اگر کسی برای صدقه کردن چیزی نداشت چه کار کند؟ آن حضرت فرمودند: به قدر توان خود کسب و کار کند و از حاصل آن هم خود بخورد و هم صدقه کند. سوال شد: آگر این را هم نتوانست؟ فرمدند: برای شخص نیازمند و پریشان حالی کاری انجام دهد و او را کمک کند(این هم یک نوع صدقه است). باز سوال شد که اگر این را هم نتوانست؟ فرمودند: با زبان خود مردم را به سوی خیر دعوت کند. سوال شد اگر این را هم انجام نداد؟ آن حضرت فرمودند: از شر و بدی رساندن به دیگران خودداری کند, آین هم برایش یک نوع صدقه است. از این حدیث معلوم شد کسانی که دارایی شان در حد نصاب زکات نیست و زکات دادن بر آنها واجب نیست, آنها نیز باید صدقه کنند. اگر پول و مالی برای صدقه کردن ندارند, کسب و کار کنند و از حاصل دست رنجشان هم امرار معاش کنند و هم مقداری از آن را صدقه کنند. چنانچه توان کسب و کار نداشتند, شخص مضطرب و پریشان حالی را کمک و خدمت کنند. و اگر این کار هم از آنان برنمی آید مردم را به انجام کارهای خوب فرابخوانند؛ ودر غیر این صورت از ضرر رساندن و بدی کردن به دیگران پرهیز کنند. روح و پیام ویژه این حدیث این است که بر هر مسلمان چه سرمایه دار و غنی و چه مستمند و فقیر, چه تندرست و قوی و یا ضعیف و ناتوان, صدقه کردن وخیر رساندن به دیگران به نحوی از انحا لازم است؛ یعنی به هر نحو ممکن به بندگان نیازمند ومستمند خدا کمک کند و در این راه از هر نوع کمکی که می تواند دریغ نورزد.
برکات و تاثیرات صدقه
روایت است که رسول اکرم صلی الله علیه و سلم فرمودند: صدقه خشم و غصب اللهی را فرو می نشاند و مرگ بد و فجیع را دفع می کند. همان گونه که هر یک از اشیاء مادی مانند گیاهان و غیره دارای تاثیرات خاصی هستند, اعمال و اخلاق بد یا نیک آدمیان نیز تاثیرت خاصی دارند که انبیا علیهم السلام آنها را برای انسانها بیان کرده اند. در این حدیث برای صدقه دو خاصیت و تاثیر ذکر شده است, یکی اینکه اگر در اثر معصیت و خطایی خشم و غصب اللهی متوجه مرتکب آن باشد و آن شخص توفیق صدقه دادن یافته باشد, صدقه آن خشم و غصب را فرو می نشاند و آدمی در عوض خشم و غصب اللهی مستحق رضا و رحمت او می شود. خاصیت دوم صدقه این است که آدمی را از مرگ فجیع نجات می دهد (یعنی بر اثر صدقه خاتمه او به خیر می شود).
اجر و پاداش غذا و لباس دادن به نیازمندان
از ابوسعید خدری روایت شده است که رسول اکرم صلی الله علیه و سلم فرمودند: هر مسلمانی به برادر مسلمانش که لباس برای پوشیدن ندارد, لباس بپوشاند, خداوند او را از لباسهای سبز بهشت می پوشاند. و هر مسلمانی که به برادر مسلمان گرسنه اش , غذا بدهد, خداوند از میوه های بهشت به او خواهد داد. و هر مسلمانی به برادر مسلمان تشنه اش, آب بنوشاند, خداوند به او از نوشیدنیهای گوارا و پاک بهشت خواهد نوشاند.
صدقه در چه زمانی صواب بیشتری دارد
از ابوهریری روایت است که شخصی از رسول اکرم صلی الله علیه و سلم سوال کرد: کدام صدقه بیشتر صواب دارد؟ ایشان فرمودند: در حالی صدقه کنی که تندرست باشی و به ثروت و مال حرص داشته باشی و در این حال (از خرج کردن مال در راه خدا) اندیشه و خوف فقر داشته باشی و در قلب آرزوی ثروتمند شدن باشی(در چنین وقتی برای رضای الله مال خود را خرج کردن, دلیل صادق خداپرستی و طلب رضای اللهی است و چنین صدقه ای بسیار ثواب دارد). چنین نباشد که امروز و فردا کنی تا اینکه پیک اجل به سراغت بیاید و روح به حلقوم برسد, آنگاه درباره ی مال خود وصیت کنید که اینقدر به فلانی بدهید و اینقدر به فلانی, حال آنکه در آن موقع مال(از ملک تو خارج گشته) مال فلانی و فلانی(یعنی مال ورثا) گشته است.
خرج کردن بر اهل و عیال خود
رسول اکرم صلی الله علیه و سلم فرمودند: "بر اهل و عیال, خویشاوندان و عزیزان نیز به قصد ثواب باید خرج کرد, در آن صورت آنچه مصرف می شود مانند صدقه برای آخرت ذخیره می شود, بلکه از انفاق بر دیگران  ثواب آن بیشتر است". از ابوهریره روایت است که وی از رسول اکرم پرسید: یا رسول الله! کدام صدقه افضل است؟ ایشان فرمودند: " بهترین صدقه صدقه ای که شخص کارگری از کار و کسب و دست رنجش صدقه کند, و نخست بر کسانی صدقه و خرج کند که تحت تکفلش هستند".
فضیلت خاص صدقه بر خویشاوندان
پیامبر اکرم صلی الله وعلیه وسلم فرمودند: کمک کردن به مسکی و فقیر و ناشناس فقط صدقه است, اما کمک کردن به خویشاوند نیازمند هم صدقه است و هم صله رحمی, که به جای خود ثواب بزرگی است. از حضرت انس روایت است که ابوطلحه انساری از ثروتمندان مدینه و مالک بزرگترین باغ خرمای مدینه به نام "بیر حاء" بود؛ بیر حاء برای ابوطلحه بسیار عزیز و دوست داشتنی بود. این باغ روبروی مسجد نبوی قرار داشت و رسول اکرم صلی الله علیه و سلم گاه به آنجا تشریف می بردندو از آب گوارای آن می نوشیدند. هنگامی که آیه ی " لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون" ]هرگز به نیکی (کاملی که جویای آنید و مورد پسند خداست) دست نمی یابید, مگر آنکه از آنچه دوست می دارید(در راه خدا) ببخشید.[ نازل شد, ابوطلحه بی تاب شد و به محضر رسول اکرم صلی الله علیه و سلم آمد و عرض کرد: یا رسول الله! با توجه به این ارشاد اللهی, از آنجایی که باغ بیرحاء محبوبترین دارایی من است من آن را در راه الله صدقه می کنم و امیدوارم که در آخرت ثواب آن به من برسد و برای من پس انداز خوبی باشد, لذا شما درباره ی آن تصمیم بگیرید. رسول اکرم صلی الله علیه و سلم فرمودند: به به! این سرمایه بزرگ و کارآمدی است ؛ من سخنت را شنیدم و حالت را درک کردم؛ من مناسب می دانم که آن را در میان خویشاوندان نیازمندان تقسیم کنی. ابوطلحه اظهار داشت: یا رسول الله! چنین خواهم کرد. چنانکه آن باغ را میان اقربا و خویشاوندان و پسر عموهای خود تقسم کرد.
صدقه از سوی اموات
صدقه عبارت است از احسان و نکویی کردن با بندگان الله با یان امید ونیت که در عوض آن رضا, رحمت و لطف الله تعالی نصیب آدمی گردد, و بدون شک صدقه کردن  وسیله خاص حصول رحمت و احسان اللهی است. رسول اکرم صلی الله علیه و سلم فرمودند: همان طوری که آدمی از طرف خود صدقه می کند و امیدوار ثواب و رحمت اللهی است, همچنین اگر از طرف عزیزی که فوت کرده صدقه کند, خداوند ثواب آن صدقه را به روح آن متوفی و در گذشته می رساند. پس یک روش احسان و همدردی با اموات و مردگان این است که علاوه بر دعا و استغفار برای آنها, از طرف آنها صدقه داده شود و یا عمل خیر دیگری از طرف آنها انجام شود و ثوابش به روح آنها اهدا گردد. از عایشه صدیقه روایت است که شخصی به محضر رسول اکرم صلی الله علیه و سلم رسید و عرض کرد: مادرم به طور ناگهانی فوت کرد, گمان می کنم اگر پیش از مرگ فرصت می یافت حتما صدقه و انفاق می کرد؛ حالا اگر من از جانب او صدقه کنم آیا ثوابش به او می رسد؟ رسول اکرم صلی الله علیه و سلم فرمودند: آری! می رسد.
منبع: مجله ی ندای اسلام